Προσωπικότητα

Προσωπικότητα
• Ορισμός:
– Αποτελεί ένα σταθερό σχήμα συμπεριφοράς και χαρακτηριστικών που
ξεχωρίζουν το κάθε άτομο.
– Αναπαριστά εκείνα χαρακτηριστικά του ατόμου τα οποία το κάνουν να
ξεχωρίζει από τα άλλα που λειτουργούν ως σταθερά και ξεχωριστά
πρότυπα του συναισθήματος, της σκέψης και της συμπεριφοράς
(Αυτά τα 3 συνδέονται μεταξύ τους).
– Χαρακτηριστικός τρόπος με τον οποίο ένα άτομο σκέπτεται, αισθάνεται
και συμπεριφέρεται.

– Συναίσθημα, σκέψη, συμπεριφορά: η προσωπικότητα είναι περιεκτική και
αναφέρεται σε όλες τις πτυχές του ατόμου – ψυχική του υπόσταση,
συναισθηματικά του βιώματα, κοινωνική συμπεριφορά.

 

Δομή προσωπικότητας
• Αντιπροσωπεύει τους βασικούς λίθους της δομής της προσωπικότητας.
• Βασίζεται στις μονάδες ανάλυσης της δομής.
– Πχ. Αν σας ρωτήσει κάποιος να περιγράψετε μια καρέκλα, ένας θα πεί « ζυγίζει 4
κιλά και έχει χρώμα μαύρο», άλλος θα πει «έχει 4 πόδια και μια δερμάτινη
πλάτη».
– Τα πάντα περιγράφονται με περισσότερους από 1 τρόπους / μονάδες ανάλυσης.
– Μονάδες ανάλυσης προσωπικότητας = χαρακτηριστικό & τύπος.
• Χαρακτηριστικό = σταθερός τρόπος έκφρασης ο οποίος υποδεικνύει
προδιάθεση.
– Πχ. Εξωστρεφής = ένα άτομο τείνει να είναι εξωστρεφές σε σύγκριση με άλλους
αλλά τείνει να είναι εξωστρεφές (κατά μέσο όρο) και στην καθημερινή του
συμπεριφορά.

Τύπος = συνδυασμός χαρακτηριστικών. Με βάση τους ερευνητές (Asendorpf,
et al., 2002) υπάρχουν 3 τύποι ανθρώπων:
– 1.Οι άνθρωποι που αντιδρούν με ευελιξία και ελαστικότητα στην ψυχολογική
πίεση.
– 2.Οι άνθρωποι που η συμπεριφορά τους φανερώνει κοινωνική συστολή και
συναισθηματική υπερβολική συγκράτηση.
– 3.Οι άνθρωποι που ενεργούν χωρίς αναστολές και κανόνες.
• Στη δομή παίζει ρόλο και η ιεραρχία.
– Ανώτερου επιπέδου γνωρίσματα (πχ. Εξωστρέφεια, ευσυνείδηση).
– Κατώτερου επιπέδου γνωρίσματα (πχ. Κοινωνικότητα).

Διεργασίες προσωπικότητας
• Οι θεωρίες μπορούν να συγκριθούν ως προς τον τρόπο με τον οποίο
παρουσιάζουν τις διεργασίες της προσωπικότητας.
• Διεργασίες = ψυχολογικές αντιδράσεις που αλλάζουν σε σύντομο χρονικό
διάστημα ταχύτατης και δυναμικής αλληλουχίας των κινήτρων.
• Παραδείγματα:
– Βιολογικές ορμές
– Προσδοκίες
– Κίνητρα

Ανάπτυξη & εξέλιξη προσωπικότητας
• Προκλήσεις ανάπτυξης:
– Ορισμός μοτίβων ανάπτυξης.
– Κατανόηση παραγόντων που καθορίζουν την ανάπτυξη.
• Διαμάχη «φύσης» και «ανατροφής»
– Γενετικοί παράγοντες που κληρονομούμε
Vs.
– Τα βιώματα μας μέσα στην οικογένεια και την κοινωνία.

Γενετικοί συντελεστές:
– Εμφανές από παιδική ηλικία.
– Πχ. Ιδιοσυγκρασία
– Βιολογική εξήγηση (Schmidt & Fox, 2002): η λειτουργία των εγκεφαλικών
συστημάτων στον μετωπιαίο λοβό και στο μετεχμιακό σύστημα που καθορίζουν
το φόβο διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο και αυτές οι βιολογικές διαφορές
επηρεάζουν τις ψυχολογικές διαφορές στον τρόπο που βιώνουν οι άνθρωποι την
ατολμία και τις αναστολές.
– Γενετική εξήγηση (Grigorenko, 2002): συγκεκριμένα στοιχεία των γονιδίων που
είναι υπεύθυνα για την ανάπτυξη τμημάτων του νευρικού συστήματος, και
συνδέονται με τους νευροδιαβιβαστές, επηρεάζουν την εγκεφαλική
δραστηριότητα η οποία με τη σειρά της επηρεάζει τις διαθέσεις και τις
αντιδράσεις των ανθρώπων σε ερεθίσματα του περιβάλλοντος.

L. Iliopoulou  Σύμβουλος Ψυχολογίας  – Ψυχοθεραπεύτρια 

Βιβλιογραφία :

Μπρούζος, Α. (2004). Προσωποκεντρική Συμβουλευτική: Θεωρία, έρευνα και εφαρμογές. Αθήνα:
Τυπωθειτω – Δαρδανός.
Cervone, D., & Pervin, L. A. (2013). Θεωρίες Προσωπικότητας: Έρευνα και Εφαρμογές (Επιστημονική
Επιμέλεια – Πρόλογος: Α. Μπρούζος). Αθήνα: Gutenberg.
Ewen, R. B. (2009). An Introduction to Theories of Personality (7th ed.). Mahwah, NJ: Lawrence Erlbaum Associates.
Feist, J., & Feist, G. J. (2009). Theories of Personality (7th ed.). New York: McGrawHill.
Larsen, R.J., & Buss, D. M. (2009). Personality Psychology: Domains of Knowledge About Human Nature (4th ed.). New York: McGraw-Hill

 

 

Learn more

About the Author: admin

You might like